Asielzoekers die komen een gaan bij opvangcentrum Ter Apel
© Mariette Carstens

5.000 nieuwe opvangplekken nodig

De azc’s zitten vol. Asielzoekers verblijven langer in de opvang, doordat de afhandeling van asielaanvragen langer duurt. Ook de doorstroom van statushouders naar een huis in de gemeente stagneert. Daarom heeft het COA in 2020 5.000 nieuwe opvangplekken nodig en willen we de bestuursovereenkomsten van 10 bestaande azc’s verlengen.

Lees meer over actuele capaciteitsvraag

Steeds wisselende capaciteitsbehoefte 

Het COA moet altijd zorgen voor voldoende opvangplekken. De behoefte aan opvangcapaciteit verandert echter steeds. Dat komt onder meer doordat het aantal asielzoekers dat Nederland binnenkomt steeds verandert en slecht voorspelbaar is. En doordat overeenkomsten met gemeenten of verhuurders aflopen. Ook hebben we soms meer opvangplekken nodig, omdat bewoners langer in het azc blijven dan de bedoeling is. Bijvoorbeeld als de afhandeling van de asielprocedure langer duurt of als er voor statushouders weinig woonruimte beschikbaar is in de gemeente. 

Cijfers instroom en capaciteit

Capaciteitsbesluit: azc's openen of sluiten?

Het COA neemt 2 keer per jaar een zogenaamd ‘capaciteitsbesluit’. Moeten we azc's uitbreiden, openen of juist sluiten? Dat doen we op basis van de Meerjaren Productie Prognose (MPP) die het ministerie van Justitie en Veiligheid samen met ketenpartners maakt. Die prognose geeft een beeld van:

  • het mogelijke aantal asielzoekers dat Nederland binnenkomt
  • het ketenproces van Politie, IND, COA, DT&V, Raad voor de rechtspraak en Raad van State
  • de uitstroom van statushouders die een huis krijgen in de gemeente en van asielzoekers die terug moeten naar het land van herkomst

Meer of minder bedden: zo doen we dat

Samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ontwikkelden we het ‘Handelingsperspectief op- en afschalen’. Daarin staat hoe het COA samen met partners voor meer of minder opvangplekken zorgt als de vraag verandert. Hebben we extra bedden nodig? Dan doen we stap voor stap het volgende:

  1. bestaande azc's uitbreiden, recent gesloten azc's heropenen of nieuwe azc's openen
  2. reservecapaciteit op bestaande locaties inzetten
  3. incidentele capaciteit inzetten, zoals recreatieparken
  4. noodopvang openen: grootschalige locaties zoals evenementenhallen gebruiken als azc  

Crisisnoodopvang in sporthallen willen we voorkomen.

Hebben we minder bedden nodig? Dan schalen we andersom af: eerst stoppen we met de inzet van noodopvang, daarna met de incidentele capaciteit en reservecapaciteit.

Vluchteling sleept met een matras in Jaarbeurs Utrecht
Vluchtelingen in noodopvang Jaarbeurs Utrecht © Robert Oosterbroek

Programma Flexibilisering Asielketen

Tijdens de hoge instroom van 2015 lukte het de samenleving, het COA en de keten om alle asielzoekers een bed te geven. Zelfs toen er 4.000 asielzoekers per week binnenkwamen. Niemand hoefde op straat te slapen. De maatschappelijke impact en financiële kosten waren echter hoog.
In het Programma Flexibilisering Asielketen werken we aan een flexibeler en effectiever asielsysteem.

Lees meer

Azc's openen of sluiten: altijd samen met gemeenten

Voor het openen, heropenen en ook sluiten van locaties hebben we gemeenten hard nodig. Daarom zijn we regelmatig met gemeenten in gesprek over de ontwikkeling van de asielinstroom en de bezetting van de azc’s. Dat doen we een-op-een en via de provinciale regietafels

Het COA opent een azc altijd pas na akkoord van de gemeente. We stellen met de gemeente een bestuursovereenkomst op, met afspraken over onder meer het aantal opvangplekken en de vestigingsduur.

Lees meer over een azc in de gemeente

Regietafels: landelijke afstemming

Aan de Landelijke Regietafel Migratie & Integratie (LRT) werken we met het Rijk, de provincies en gemeenten aan gezamenlijke opgaven op het terrein van asiel, huisvesting statushouders en integratie en participatie. Het COA stelde met de landelijke regietafel onder meer criteria vast voor het openen en sluiten van azc’s: spreiding, ketenbelang, flexibiliteit, kwaliteit en duurzaamheid, en financiën. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt let het COA bovendien op arbeidsmarktpotentie.

Kinderen spelen buiten in het azc
© Jan Scheerder

Opvattingen over migratie: gastvrij, maar ook ongenoegen en maatschappelijke onrust

Nederlanders die dichtbij een azc wonen, hebben eerder een positieve dan negatieve mening over asielzoekers vergeleken met zij die veraf wonen. Voor zover de acceptatie van asielzoekers wel onder druk staat, hangt dit sterk samen met breder levend maatschappelijk ongenoegen. Dit blijkt uit het onderzoek “Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust” van het WODC.

Lees meer Externe link
Politie arresteert een vreemdeling
© Mediatheek Rijksoverheid

Aanpak overlastgevers uit veilige landen

Het COA heeft meer opvanglocaties nodig. Tegelijkertijd hebben we op en rond de azc’s te maken met een kleine groep asielzoekers die ernstige overlast veroorzaakt. Dat zorgt in sommige gemeenten voor verzet tegen de komst van een azc. Overlast is onacceptabel. Samen met het ministerie van JenV en de andere ketenpartners pakt het COA de overlast aan.  

Lees meer over overlast en maatregelen