© Kick Smeets

Het COA heeft veel nieuwe locaties nodig

De situatie in het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel is onhoudbaar. Er zijn in het hele land onvoldoende opvangplekken om asielzoekers op te vangen. Het COA is hard op zoek naar reguliere opvangplekken met een langere looptijd, zodat we de gewenste kwaliteit kunnen bieden. 

Alles over crisissituatie opvang asielzoekers

Steeds wisselende capaciteitsbehoefte 

Het COA moet altijd zorgen voor voldoende opvangplekken. De behoefte aan opvangcapaciteit verandert echter steeds. Dat komt onder meer doordat het aantal asielzoekers dat Nederland binnenkomt steeds verandert en slecht voorspelbaar is. En doordat overeenkomsten met gemeenten of verhuurders aflopen. Ook hebben we soms meer opvangplekken nodig, omdat bewoners langer in het azc blijven dan de bedoeling is. Bijvoorbeeld als de afhandeling van de asielprocedure langer duurt of als er voor statushouders weinig woonruimte beschikbaar is in de gemeente. 

Capaciteitsbesluit: azc's openen of sluiten?

Het COA neemt 2 keer per jaar een zogenaamd ‘capaciteitsbesluit’. Moeten we azc's uitbreiden, openen of juist sluiten? Dat doen we op basis van de Meerjaren Productie Prognose (MPP) die het ministerie van Justitie en Veiligheid samen met ketenpartners maakt. Die prognose geeft een beeld van:

  • het mogelijke aantal asielzoekers dat Nederland binnenkomt
  • het ketenproces van Politie, IND, COA, DT&V, Raad voor de rechtspraak en Raad van State
  • de uitstroom van statushouders die een huis krijgen in de gemeente en van asielzoekers die terug moeten naar het land van herkomst

Meer of minder bedden: zo doen we dat

Samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ontwikkelden we het ‘Handelingsperspectief op- en afschalen’. Daarin staat hoe het COA samen met partners voor meer of minder opvangplekken zorgt als de vraag verandert. Hebben we extra bedden nodig? Dan doen we stap voor stap het volgende:

  1. bestaande azc's uitbreiden, recent gesloten azc's heropenen of nieuwe azc's openen
  2. reservecapaciteit op bestaande locaties inzetten
  3. tijdelijke opvanglocaties inzetten
  4. noodopvang openen 

Crisisnoodopvang in sporthallen willen we voorkomen.

Hebben we minder bedden nodig? Dan schalen we andersom af: eerst stoppen we met de inzet van noodopvang, daarna met de tijdelijke opvanglocaties en reservecapaciteit.

Crisisnoodopvang

Bij een tekort aan reguliere opvangplekken kan crisisnoodopvang (CNO) noodzakelijk zijn. Het COA kan dan zijn wettelijke taak niet meer volledig uitvoeren: iedere asielzoeker de opvangplek bieden waar hij recht op heeft. We moeten in dat geval voorkomen dat asielzoekers op straat slapen. De handreiking crisisnoodopvang helpt gemeenten bij de organisatie en uitvoering van crisisnoodopvang.

Externe link Handreiking crisisnoodopvang

Azc's openen of sluiten: altijd samen met gemeenten

Voor het openen, heropenen en ook sluiten van locaties hebben we gemeenten hard nodig. Daarom zijn we regelmatig met gemeenten in gesprek over de ontwikkeling van de asielinstroom en de bezetting van de azc’s. Dat doen we een-op-een en via de provinciale regietafels

Het COA opent een azc altijd pas na akkoord van de gemeente. We stellen met de gemeente een bestuursovereenkomst op, met afspraken over onder meer het aantal opvangplekken en de vestigingsduur.

Regietafels: landelijke afstemming

Aan de Landelijke Regietafel Migratie & Integratie (LRT) werken we met het Rijk, de provincies en gemeenten aan gezamenlijke opgaven op het terrein van asiel, huisvesting statushouders en integratie en participatie. Het COA stelde met de landelijke regietafel onder meer criteria vast voor het openen en sluiten van azc’s: spreiding, ketenbelang, flexibiliteit, kwaliteit en duurzaamheid, en financiën. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt let het COA bovendien op arbeidsmarktpotentie.

Vluchteling sleept met een matras in Jaarbeurs Utrecht
Vluchtelingen in noodopvang Jaarbeurs Utrecht © Robert Oosterbroek

Flexibele opvang asielzoekers

Tijdens de hoge instroom van 2015 en 2016 lukte het de samenleving, het COA en de keten om alle asielzoekers een slaapplek te geven. Zelfs toen er 4.000 asielzoekers per week binnenkwamen. Niemand hoefde op straat te slapen. De maatschappelijke en financiële kosten waren echter hoog. Dat willen we niet meer. Om dit te voorkomen moet het asielsysteem flexibeler zijn en beter kunnen meebewegen met de aantallen asielzoekers die naar ons land komen.

Kinderen spelen buiten in het azc
© Jan Scheerder

Opvattingen over migratie: gastvrij, maar ook ongenoegen en maatschappelijke onrust

Nederlanders die dichtbij een azc wonen, hebben eerder een positieve dan negatieve mening over asielzoekers vergeleken met zij die veraf wonen. Voor zover de acceptatie van asielzoekers wel onder druk staat, hangt dit sterk samen met breder levend maatschappelijk ongenoegen. Dit blijkt uit het onderzoek “Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust” van het WODC.

Lees meer