Wonen in een azc

Kunnen asielzoekers vrij in en uit lopen?
Hoeveel geld krijgen asielzoekers?
Hoe brengen asielzoekers hun dag door?
Mogen asielzoekers werken?
Mogen asielzoekers met een verblijfsvergunning werken?
Mogen asielzoekers vrijwilligerswerk doen?
Mogen asielzoekers bij het azc werkzaamheden verrichten?
Moeten asielzoekers in de opvang Nederlands leren?
Gaan kinderen naar school?
Wat wordt er op een azc voor kinderen gedaan?
Hoe is de gezondheidszorg van asielzoekers geregeld?
Hoe wordt omgegaan met discriminatie op opvanglocaties?
Welke maatregelen neemt het COA om godsdienstvrijheid te waarborgen?
Wat gebeurt er met asielzoekers als een opvangcentrum moet sluiten?

Kunnen asielzoekers vrij in en uit lopen?

Asielzoekers zijn niet verplicht om van de reguliere opvang van het COA gebruik te maken. Ze mogen zich in beginsel vrij bewegen. Het COA heeft geen bevoegdheden om mensen in hun bewegingsvrijheid te belemmeren. De burgemeester zou ervoor kunnen kiezen om noodmaatregelen te treffen als dit nodig is.

Hoeveel geld krijgen asielzoekers?

Een asielzoeker krijgt bij aankomst onderdak, maaltijden en zaken zoals toiletartikelen en wasmiddel. Tijdens de asielprocedure ontvangt hij van het COA maximaal € 58 per week voor eten, kleding en andere uitgaven. De weekvergoeding is gebaseerd op de Regeling verstrekkingen asielzoekers (Rva). De hoogte van het leefgeld is afhankelijk van de gezinssamenstelling en het eventuele inkomen van de bewoners. Een gezin met twee kinderen onder de 18 jaar ontvangt (in 2017) 165 euro per week. Daarnaast kan een eenmalige vergoeding worden verstrekt voor bijvoorbeeld keukenspullen en reiskosten.

Hoe brengen asielzoekers hun dag door?

  • Asielzoekers dragen zelf zorg voor hun maaltijden en doen hiervoor ook boodschappen. Ze zijn ook verantwoorelijk voor de schoonmaak van hun eigen woonruimte. Ook worden zij betrokken bij de dagelijkse gang van zaken op het azc, zoals schoonmaak van gemeenschappelijke ruimten en onderhoud.
  • Afhankelijk van de fase van de procedure waarin asielzoekers zich bevinden, krijgen ze begeleidingsgesprekken en educatieve programma’s zoals taallessen en ‘Kennis van de Nederlandse Samenleving’. Klik hier voor informatie over begeleiding en voorlichting en werk en opleiding.
  • Bewoners kunnen op een azc ook gebruikmaken van het open leercentrum. Dit is een ruimte met computers waar bewoners in hun eigen tempo en op hun eigen niveau kunnen werken met leermiddelen en internet.
  • Op ieder azc worden, vaak in samenwerking met vrijwilligersorganisaties, activiteiten georganiseerd voor bewoners en kinderen. Op vrijwel elk azc is een recreatiezaal. Bewoners kunnen ook lid worden van plaatselijke verenigingen.

Lees meer over wonen op een azc.

Mogen asielzoekers werken?

Een asielzoeker mag in Nederland 24 weken per jaar werken als er een tewerkstellingsvergunning is. Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) geeft de tewerkstellingsvergunning aan de werkgever van de asielzoeker. Dit gebeurt als een asielaanvraag minstens 6 maanden in behandeling is. Het eerste halfjaar kan een asielzoeker dus niet werken. Heeft een asielzoeker werk? Dan betaalt hij het COA een eigen bijdrage voor onder meer de kosten van de opvang. Hij mag 25% van de inkomsten houden, tot maximaal € 185 per maand. Verdient iemand meer dan het bedrag dat hij het COA moet betalen? Dan mag hij de rest van de inkomsten houden. Asielzoekers die willen werken moeten zelf werk zoeken. Het COA geeft wel advies, maar bemiddelt niet.

Mogen asielzoekers met een verblijfsvergunning werken?

Wanneer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) aan een asielzoeker een verblijfsvergunning ‘asiel voor bepaalde tijd’ verleent, wordt hij een zogeheten statushouder. Hij kan zich dan vrij bewegen op de arbeidsmarkt. Voor statushouders gelden dezelfde rechten en plichten als het gaat om beloning en arbeidsomstandigheden als voor Nederlanders.

Mogen asielzoekers vrijwilligerswerk doen?

Asielzoekers mogen vrijwilligerswerk doen. Hiervoor is geen tewerkstellingsvergunning vereist. Wel toetst het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) of er inderdaad sprake is van vrijwilligerswerk. De criteria zijn: het werk is meestal onbetaald, er is geen sprake van winstoogmerk en het dient een algemeen maatschappelijk belang. Als de werkgever, de aanvragende organisatie, daaraan voldoet, ontvangt hij als bewijs van UWV een zogeheten vrijwilligersverklaring.

Mogen asielzoekers bij het azc werkzaamheden verrichten?

Het COA betrekt de bewoners bij de dagelijkse werkzaamheden op en rond asielzoekerscentra  zoals schoonmaak en (tuin)onderhoud voor maximaal 25 uur per week. De bewoners tekenen hiervoor een contract en ontvangen een kleine vergoeding van € 0,56 tot € 1,10 per uur met een maximum van € 14 per week.

Moeten asielzoekers in de opvang Nederlands leren?

Volwassen asielzoekers kunnen binnen het programma Wonen en leven op een COA-locatie de module Basaal Nederlands volgen. Deze wordt gegeven door vrijwilligers onder supervisie van het COA. Het lesprogramma is er op gericht dat de asielzoekers zich in het dagelijks leven kunnen redden.
Vergunninghouders kunnen tijdens hun verblijf op een COA-opvanglocatie het programma Voorbereiding op inburgering volgen dat ook het vak Nederlands als Tweede Taal (NT2) bevat. 

Gaan kinderen naar school?

Voor alle kinderen in Nederland geldt de leerplicht. Ook kinderen van asielzoekers gaan naar school. Als ze 2 maanden in Nederland zijn, moeten ze verplicht naar school. Aan ieder azc is een basisschool gekoppeld, maar ouders mogen ook zelf een school voor hun kind kiezen. Kinderen tussen 12 en 18 jaar gaan na aankomst in Nederland eerst naar de internationale schakelklas. Spreken ze voldoende Nederlands? Dan gaan ze verder in het gewone onderwijs. Het verzorgen van onderwijs aan leerplichtige kinderen en handhaving van de Leerplichtwet is een taak van de gemeente. De gemeente overlegt met de onderwijsinstellingen over de wijze waarop deze kinderen het beste les kunnen krijgen.

Wat wordt er op een azc voor kinderen gedaan?

Kinderen zijn voor het COA een doelgroep die specifieke aandacht verdient. Op iedere opvanglocatie organiseren verschillende vrijwilligersorganisaties activiteiten voor kinderen. Het COA heeft samenwerkingsovereenkomsten met bijvoorbeeld Stichting De Vrolijkheid en Stichting Het Vergeten Kind. Op elke opvanglocatie zijn speeltoestellen en een buitenruimte beschikbaar. Leerplichtige kinderen gaan naar school. Lees meer over kinderen in de opvang.

Hoe is de gezondheidszorg van asielzoekers geregeld?

  • De gezondheidszorg voor asielzoekers wordt geregeld via een landelijk gezondheidscentrum (GC A, Gezondheidscentrum Asielzoekers). Dat is het eerste aanspreekpunt voor medische zorg voor alle asielzoekers in de opvang van het COA. Via de GC A Praktijklijn kan een asielzoeker 24 uur per dag 7 dagen in de week terecht met medische vragen.
  • De GGD is verantwoordelijk voor de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers, met name gericht op preventie, voorlichting en screening. De verplichte tbc-controle die alle asielzoekers bij hun aankomst krijgen, maakt hier deel van uit. Ook de jeugdgezondheidszorg en het rijksvaccinatatieprogramma voor asielzoekerskinderen vormen een onderdeel van de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers.

Lees meer over gezondheidszorg.

Hoe wordt omgegaan met discriminatie?

Bewoners van een azc ondertekenen de huisregels. Daarin staat dat zij andere bewoners met respect moeten behandelen. Discriminatie mag niet in Nederland, ook niet in een asielzoekerscentrum. Personeel van het COA zorgt dat de huisregels worden nageleefd. Medewerkers spreken bewoners aan op ongewenst gedrag. Lees meer over discriminatie en veiligheid.

Welke maatregelen neemt het COA om godsdienstvrijheid te waarborgen?

Op een asielzoekerscentrum geldt vrijheid van godsdienst. Dit betekent dat van bewoners wordt erwacht dat ze elkaar op dit vlak in hun waarde laten. Als bewoners hun geloof willen beoefenen, moet dat in de privéruimte in afstemming met andere bewoners van diezelfde privéruimte. Het COA benadrukt op alle locaties dat discriminatie en intimidatie, op basis van artikel 1 van de grondwet, verboden zijn. Lees meer over (godsdienst)vrijheid en veiligheid.

Wat gebeurt er met asielzoekers als een opvangcentrum moet sluiten?

Het openen of sluiten van opvanglocaties betekent dat er bewoners moeten verhuizen. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten:

  • Overplaatsingen vinden zoveel mogelijk binnen de regio plaats.
  • De verhuizing van gezinnen met schoolgaande kinderen vindt zoveel mogelijk plaats in de schoolvakanties.
  • Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met specifieke medische en psychosociale omstandigheden van de bewoners.
  • Er wordt zoveel mogelijk voorkomen dat asielzoekers binnen kort tijdsbestek meerdere keren moeten verhuizen.

 Lees meer over het openen en sluiten van locaties.

Nederlands