Samenwerkingsconvenant DJI en COA

Het COA werkt sinds oktober 2014 samen met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) op de gesloten gezinsvoorziening (ggv) in Zeist. Op 13 augustus ondertekenden locatiemanager Jet van Doornik van het COA en Monique Schippers (directeur Directie Bijzondere Voorzieningen) van de DJI een samenwerkingsconvenant.

De ggv in Zeist bestaat sinds 1 oktober 2014. ‘Geen kind meer in de cel’, zei het ministerie van Veiligheid en Justitie vorig jaar. De noodzaak om vreemdelingen in bewaring te stellen bleef echter bestaan. Daarom gaf het ministerie de DJI en het COA in mei 2014 de opdracht te zorgen voor een alternatieve, kindvriendelijke opvangvorm. De ggv is voor gezinnen met minderjarige kinderen en voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) die in vreemdelingenbewaring zijn gesteld. Het doel van deze gesloten opvangvorm is dat gezinnen en amv zich niet kunnen onttrekken aan toezicht en niet verdwijnen in de illegaliteit. Verblijf is altijd kortdurend, maximaal twee weken, omdat deze mensen op korte termijn het land worden uitgezet.

De ggv bevindt zich op het terrein van detentiecentrum Zeist naast azc Zeist, en is met zes huisjes voor zes gezinnen en een amv-gebouw voor tien amv een kleine locatie. Er werken zowel medewerkers van de DJI als van het COA. Zij werken op deze locatie samen met andere ketenpartners, zoals de IND en de DT&V.

Uitdaging

De ondertekening werd voorafgegaan aan een rondleiding en een gesprek met medewerkers op de locatie. Monique Schippers blikte vervolgens bij de ondertekening eerst terug. “Het realiseren van de ggv was een uitdaging. DJI werkt met gesloten locaties en het COA met open locaties. En samen zijn we iets nieuws gaan verzinnen. Twee werelden die met elkaar zijn verbonden en die werken aan een opvang voor gezinnen die in een heel moeilijke fase van hun bestaan verkeren.”

Energie

“De opdracht was ‘maak er iets moois van’ en vandaag zien we met elkaar dat dit gelukt is”, benadrukt Schippers. “En ik durf te zeggen dat ik ook namens lid van het bestuur Janet Helder (COA) spreek, die bij deze aantekening aanwezig zou zijn, maar zich moest verontschuldigen door de drukte rondom de capaciteit. De ggv is een locatie waar gezinnen nu echt op hun verantwoordelijkheden worden aangesproken. De instrumenten (processen, de informatie, de rollen van medewerkers) zijn er. De uitdaging blijft om deze mensen de perspectieven te geven en de stappen te laten nemen om terug te keren. Een moeilijke klus, maar in dit veelzijdige team van medewerkers zit veel energie.”

Samenwerking

Jet van Doornik is locatiemanager van het naburige azc en is verantwoordelijk voor de COA-medewerkers binnen de ggv. Ook zij ziet een goede samenwerking tussen DJI en COA. “We mogen met elkaar constateren dat er sinds de opening in oktober veel is gebeurd, we hebben veel bereikt. Uiteraard moesten we elkaar eerst weten te vinden. Een simpel voorbeeld is het verschil in de terminologie. Spreekt het COA van bewoners, de DJI spreekt van gedetineerden. En zo waren er meer verschillen die we nu als één team met elkaar hebben weten te overbruggen. Er is een mooie samenwerking ontstaan. Leuk tot slot om te noemen is dat DJI-medewerkers op een COA-locatie een dag mee willen lopen. Zo leren we elkaar nog beter kennen.”

De praktijk

Gerardo Boon (senior medewerking ondersteuning, COA) vertelt over zijn ervaringen op de ggv.: “Per dagdeel werken vier woonbegeleiders op de ggv, waarvan een van het COA. De woonbegeleiders hebben dezelfde taken, maar de organisaties hebben wel hun specialiteiten. Zo hebben medewerkers van het COA de hoofdrol in intakegesprekken met bewoners en de gesprekken tijdens het verblijf. Het echte detentiewerk ligt meer bij de DJI, zoals bagage doorzoeken en fouilleren. Verder draait de DJI 24-uursdiensten en werken COA-medewerkers van 8 tot 22 uur.”

Kindvriendelijk

Het uitgangspunt bij de ggv is ‘geen kind in de cel’. De ggv heeft daarom een kindvriendelijke uitstraling en er wordt van alles gedaan om de detentie-ervaring te reduceren. Boon: “Het is een afgesloten terrein, daar kun je niet omheen, maar voor de rest is de sfeer zo open mogelijk. Elk gezin heeft een eigen huisje op het terrein. Ze kunnen zelf hun dag indelen, koken, internetten en hebben een sleutel van hun huisje. Kinderen kunnen meedoen aan allerlei activiteiten, er is veel speelgoed, speelvoorzieningen en het ziet er kindvriendelijk uit. Kinderen zeggen wel eens ‘Dit is het mooiste COA ooit!’. Het effect is dat kinderen de muren om het terrein niet meer zien.”

Kort verblijf

Volwassenen zien de muren van het detentiecentrum wel degelijk en weten dat ze het land uit worden gezet. Boon: “Ze komen uit een gezinslocatie en in bewaring gesteld. In de ggv zijn ze in het begin vaak bezig met vragen als: hoe kom ik hieruit, hoe kan ik mijn vertrek frustreren? Daarna komt voor velen pas berusting. Kinderen zien natuurlijk wel dat hun ouders gefrustreerd zijn. Wij zorgen voor veel afleiding, zodat ze niet meegaan in de misère. Het is een kindvriendelijke opvangvorm, maar mijn visie is: hoe korter het verblijf hoe beter.”